Ev Genel SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR YAŞAM İÇİN İLERİ DÖNÜŞÜM (UPCYCLE)

SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR YAŞAM İÇİN İLERİ DÖNÜŞÜM (UPCYCLE)

SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR YAŞAM İÇİN İLERİ DÖNÜŞÜM (UPCYCLE)

İşlevselliğini yitirmiş, artık fazlalık olarak görülmeye başlanmış olan eşyaların biraz yaratıcılık ve biraz emek sayesinde önce ki işlevinden tamamen farklı olarak faydalı ve kullanışlı hale getirilerek hayata kazandırılmasına ileri dönüşüm (upcycle) diyoruz.

İleri dönüşüm bizim kültürümüze yerleşmiş olan bir kavram. Hepimiz israfın hoş karşılanmadığı ve tasarrufa önem verilen bir kültürde yetiştirildik.  Çevresel sorunların artış göstermesi üzerine bu alanda farkındalıkta artmaya başladı ve ileri dönüşüm kavramı gittikçe popüler hale geldi. Özellikle son günlerde birçok tasarımcının ve mimarın bu alandaki çalışmalarını görmeye başladık. Tasarımcılar eski eşyaları kullanarak yeni tasarımlar üretiyor ve bu sayede atık olarak değerlendirilecek materyaller geri kazandırılmış oluyor. Aynı şekilde mimaride de ileri dönüşümün izlerine rastlamak mümkün. İleri dönüşümü evlerimizde, işyerlerimizde uygulamamız oldukça kolay. İleri dönüştürülmüş olan malzemeler daha önceki kullanım amaçlarından farklı bir ihtiyacı karşılamak üzere uzun yıllar bizimle kalmaya devam ederken; bir yandan da bizlere üretmenin mutluluğunu yaşatırlar. Yıllık atık miktarımız azalır ve evimizde, ofisimizde birbirinden eşsiz eşyalar yer bulmaya başlar.

İleri dönüşüm tasarımlarla eski ya da kullanılmayan malzemelere yeni kullanım alanları yaratabiliriz. Eski araba lastiklerinden renkli bir saksılar, eski  ‘tshirt’lerimizden banyo paspası yapmak tamamen bizim yaratıcılığımız ve el becerimize bağlı. İleri dönüşüm ile tasarlayacağımız objeler tamamen kendi zevkimize göre, istediğimiz renklerde, şekillerde yapabiliriz ve bu kadar kişiselleştirilmiş bir ürün her zaman “Bize Özel”olacaktır.

“Geri Dönüşüm”den Farkı Nedir?

Geri dönüşüm, daha çok endüstriyel bir süreçte gerçekleşmektedir. Geri dönüşümün ana fikri atıkların tekrar hammadde olarak kullanılabilmesini sağlamaktır. Bunu yapabilmek için metal, plastik, kağıt, cam, vb atıklar ayrıştırılarak ilgili merkezlerde çeşitli yöntemlerle parçalanır ve üretim tesislerinde hammadde olarak kullanılabilmesi sağlanır. Geri dönüşümde amaç malzemeleri yeniden kullanarak fazladan hammadde üretimini ve dolayısı ile de çevreye verilen zararı azaltmaktır.

İleri dönüşümde ise eşyanın mevcut hali ve amacı üzerinde değişiklikler yapılarak yeni bir işlevsellik kazandırılması sağlanır. İleri dönüştürülmüş olan eşya farklı bir amaca yönelik değerlendirilmiş olur ve ilave değer kazanmış olur. Sadece tüketen insandan üreten insan olmaya geçiş sağlanır ve çöp kavramı ortadan kalkarak sürdürülebilirliğe katkı sağlanmaya başlanır. Japon kültüründeki kintsugi anlayışını buna örnek olarak verebiliriz. Kintsugi’de kırık tabaklar ya da porselenler, altın veya gümüş tozları kullanılarak birleştirilir ve daha anlamlı, daha değerli kılınır. Kintsugi felsefisi nesnenin tarihine saygı içerir hem de işlevsiz nesneleri eşsiz objelere dönüştürür.

Her Evde İleri Dönüşüm

Toplumumuzda benimsenmiş olan israf etmeme kültürü ile aslında birçok şeyi farkında olmadan ileri dönüştürmüş oluyoruz. İleri dönüşüm aslında bizim uzun zamandır yaptığımız kültürümüzde yer alan bir kavram. Yoğurt kaplarını saksı olarak kullanmamız, eskiyen tişörtleri temizlik bezine dönüştürmemiz. Bunların hepsi ileri dönüşümün birer parçası. Kenarı kırılmış porselen fincanlarımızı kahvemizi içerken kullanmamız mümkün değildir. Ancak bu fincanları mumluk olarak ya da minik çiçek saksıları olarak rahatlıkla kullanabiliriz. Aynı zamanda eskimiş tabakları da kenarları kırılmış bile olsa yeniden boyayabilir, çeşitli desenler ile süsleyerek duvar ve yemek masası üzerinde dekoratif amaçlı olarak kullanmamız mümkün. Eski kıyafetlerimizin düğmelerini kullanarak yastıklarımızın üzerine çeşitli tasarımlar yapabilirsiniz. Aynı eski düğmeleri kavanoz kapaklarında ya da perde süslemelerinde de kullanabiliriz. En popüler ileri dönüşüm örnekleri arasında ise araba lastiklerinden saksı yapılması, eski giysilerimizden oyuncak bebekler için kıyafetler dikilmesi, kullanılmayacak duruma gelmiş bahçe merdivenlerinden kitaplık yapılması gibi uygulamalar yer alıyor. Yani eski ve kırık mobilyalar, şişeler, karton kutular, eski araba parçaları ve çok daha fazlası, ileri dönüşüm fikirlerinize malzeme olabilir. Önemli olan tek şey çöpe atmadan önce bir kez daha düşünmemiz. Giymediğim elbiseyi kesip bluz yapabilir miyim? Eskiyen mobilyamı boyasam kullanılabilir mi? Bunu benimsediğimizde yeni şeyler satın almak yerine onları nasıl yapabileceğimizi düşünmeye başlarız ve böylece hızlı tüketimin önüne geçmiş oluruz.

Önce Yaratıcılık

İleri dönüşümün en büyük avantajı, genellikle özel bir ekipmana gerek olmadan her yerde gerçekleştirilebilmesidir. Malzemenin orijinal değeri dışında tamamen yeni bir şey yaratmak için ev atıkları, eski aletler veya artık giyilmeyecek durumdaki kıyafetleri kullanmak için biraz hayal gücü yeterlidir. Eskiyen eşyalarımızı nasıl bir dönüşümden geçirmeniz gerektiğine karar vermemizde eşyanın ne kadar yıpranmış olduğu önemli bir etkendir. Bunun dışında biraz yaratıcılıkla harikalar yaratmamız mümkün.

Evsel Atıklardan Ne Yaratılabilir?

Evde ileri dönüşüm çözümlerinin her zaman büyük boyutlu eşyalar olması gerekmez. Süslemeler veya giyim eşyaları gibi küçük ev aksesuarları da yüksek bir değere sahip olabilir ve günlük hayatımızın bir parçası haline gelebilir.

İşte evimizde yapabileceğimiz birkaç ileri dönüşüm projesi;

  • Eskimiş çizmelerinizi bahçe dekoru olarak saksılara dönüştürebilirsiniz.
  • Eski kumaşlarınızı veya t-shirtleri şeritler halinde keserek tığ ile kilimler, paspaslar veya bardak altlıkları yapabilirsiniz.
  • Eski giysi parçalarından abajurlar, duvar süsleri ve oyuncaklar da yapılabilir.
  • Eski kotlarla istediğiniz boyutlarda omuz çantası yapmakta mümkün.
  • Eskimiş erkek gömlekleri harika yazlık elbiselere dönüşebilir.
  • Tshirtleri bağcıklı üst giysilere, kesik tişörtlere ve çok daha fazlasına dönüştürmek tamamen bizim hayal gücümüze bağlı.
  • Kumaş artıklarından harika bir pachwork yatak örtüsü yapılabilir.
  • Eski kıyafetler rengârenk yastıklara dönüşebilir.
  • Ahşap paletlerden sehpa veya TV ünitesi olabilir.
  • Kırık cam şişelerden etkileyici vitraylar yaparak evinizde veya ofisinizde tamamen size özel alanlar yaratabilirsiniz.

İleri Dönüşüm (Upcycle) Faydaları

  • Satın alacağınız bir ürünü elinizdeki malzemelerle kendiniz yaptığınızda paranız cebinizde kalmış olur. Böylelikle bireysel ve toplumsal ekonomiye katkı sağlamış oluruz.
  • Tamamen kendi zevkimiz ve ihtiyacımıza göre üretilmiş eşi benzeri olmayan eşyalara sahip oluruz.
  • İleri dönüşümü evde bir aile etkinliği haline getirip ailemizle beraber keyifli vakit geçirebiliriz.
  • İleri dönüşümün aynı zamanda insan psikolojisi üzerinde de olumlu etkileri vardır. Eski eşyaları onarıp yenilemek ya da bambaşka ürünlere dönüştürmek, bunun için emek harcamak ve ortaya yeni ürünler çıkarmak. İnsana keyif verir ve kendisini daha iyi hissetmesini sağlar.

Yararlı ileri dönüşüm fikirleri için Upcycle Turkey’i takip edebilirsiniz.

Bir cevap yazın